Η Μέθοδος

EΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

peace-looksΗ Δραματοθεραπεία είναι μια επιστημονικά τεκμηριωμένη μέθοδος ψυχοθεραπείας και είναι μια από τις 4 αναγνωρισμένες και διαπιστευμένες μεθόδους Ψυχοθεραπείας μέσω Τέχνης (οι άλλες 3 είναι η Μουσικοθεραπεία, η Εικαστική Ψυχοθεραπεία και η Χοροθεραπεία). Στη Μεγάλη Βρετανία – τόπος εξειδίκευσής μου και εργασίας ετών – οι Δραματοθεραπευτές απαιτείται να έχουν ολοκληρώσει Ανώτατη Εκπαίδευση Mεταπτυχιακού Eπιπέδου Σπουδών προκειμένου να μπορούν να εργαστούν τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα και να αναγνωριστούν από τον επίσημο δημόσιο φορέα επαγγελματιών Υγείας Health Professions Council (HPC). Κανένας ο οποίος δεν διαθέτει την αντίστοιχου επιπέδου εκπαίδευση και κλινική εμπειρία δεν μπορεί να χρησιμοποιεί τον τίτλο Δραματοθεραπευτής.

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

tell-me-a-storyΗ δραματοθεραπεία ως λέξη προέρχεται από τις λέξεις Δράμα (δράση, δρω) και θεραπεία και βασίζεται στην αντίληψη ότι το θέατρο (θεώμαι = βλέπω, εξετάζω με το νου) έχει θεραπευτική επίδραση για τον άνθρωπο, όπως περιγράφεται και από τον Αριστοτελικό όρο «Κάθαρση». Η λέξη Δράμα όπως χρησιμοποιείται στη Δραματοθεραπεία αναφέρεται στην έννοια της Δράσης πάνω στη σκηνή ή αναφορικά με μια κατάσταση. Υπό αυτήν την έννοια η Δραματοθεραπεία είναι η απολύτως ενδεδειγμένη ψυχοθεραπευτική μέθοδος για τους ανθρώπους που αισθάνονται να είναι αδρανοποιημένοι ή «κολλημένοι» σε μια κατάσταση και επιθυμούν να αναλάβουν δράση και να μετακινηθούν από το σημείο όπου βρίσκονται ψυχολογικά.

ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ Η ΜΕΘΟΔΟΣ

Η δραματοθεραπεία αξιοποιεί τη μη λεκτική επικοινωνία η οποία επιτυγχάνεται μέσω της καλλιτεχνικής έκφρασης. Η θεραπευτική προσέγγιση μέσα από την τέχνη αναγνωρίζει το περιεχόμενο των καλλιτεχνικών διεργασιών σαν καθρέφτες της προσωπικότητας του ανθρώπου. Είναι μια μέθοδος που δεν έχει περιορισμούς ηλικίας ή άλλου είδους. Επιπλέον δεν απαιτεί κανενός είδους ταλέντο σε οποιαδήποτε μορφή τέχνης. Αντίθετα ενθαρρύνει τη συμμετοχή και την έκφραση με τον πλέον απλό τρόπο: ως εάν κάποιος να είναι ένα παιδί που χρησιμοποιεί τα μέσα που του προσφέρονται για να εκφραστεί. Είναι μια μέθοδος που ενθαρρύνει τη δημιουργική έκφραση όταν υπάρχει δυσκολία στο να εκφραστούν με λέξεις τα συναισθήματα και είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε ανθρώπους που στηρίζονται πολύ στο λόγο και τη σκέψη ώστε χάνουν την επαφή με το συναίσθημά τους. Κατά την δραματοθεραπευτική μέθοδο ο θεραπευόμενος δεν είναι απαραίτητο να μιλήσει για ό,τι τον έχει πονέσει.Τα σύμβολα που προκύπτουν από την δημιουργική έκφραση του θεραπευόμενου (όπως για παράδειγμα μια ζωγραφιά) είναι φορείς σκέψεων και συναισθημάτων και ως τέτοια είναι πολύτιμα εργαλεία των δημιουργικών μας δράσεων. Το τραύμα δουλεύεται θεραπευτικά με τη χρήση των συμβόλων και εκφραστικών διαδικασιών καθιστώντας έτσι τη θεραπεία πιο γρήγορη και κατά το δυνατόν πιο ευχάριστη.

Στη δραματοθεραπευτική μέθοδο υπάρχει ένα ευρύ ρεπερτόριο από καλλιτεχνικές μορφές έκφρασης και τα εργαλεία μας στη διαδικασία αυτή είναι πολλά και διαφορετικά. Aνάμεσα στα μέσα που χρησιμοποιούμε είναι:

  • Η ανθρώπινη φωνή και μουσικοί ήχοι
  • Σωματική έκφραση
  • μικρά αντικείμενα όπως κουκλάκια, ζωάκια μινιατούρες, βότσαλα και κοχύλια, εικονογραφημένες κάρτες
  • χρήση παραμυθιών και δημιουργία ιστοριών
  • εικαστικές ασκήσεις όπως : ζωγραφική, πηλός, πλαστελίνη, κολάζ
  • χρήση φωτογραφιών ή φωτογραφική δραστηριότητα
  • γενεόγραμμα
  • παιχνίδι με μαριονέτες, κούκλες, και άλλα αντικείμενα αλλά και
  • κοστούμια, θεατρικές ασκήσεις και ανά περιπτώσεις παιχνίδι ρόλων.

Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ TOY ACT

Η Βρετανική Ένωση Δραματοθεραπευτών (BADth) έχει υιοθετήσει τον ακόλουθο ορισμό : «Η δραματοθεραπεία είναι μια μορφή ψυχολογικής θεραπείας στην οποία όλες οι παραστατικές τέχνες χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της θεραπευτικής σχέσης» ( BADth , 2012 ) .
therapeytiki-proseggisi-2

Η δική μου προσέγγιση στη δραματοθεραπεία βασίζεται στο μοντέλο που ανέπτυξε η Sue Jennings, πρωτοπόρος της μεθόδου στη Βρετανία και στην Ευρώπη γενικότερα. Πρόκειται για ένα αναπτυξιακό μοντέλο προσέγγισης της θεραπευτικής διαδικασίας μέσω της τέχνης και του παιχνιδιού (developmental paradigm) που βασίζεται σε 3 στάδια :

  • Embodiment (ενσωμάτωση)- Τον 1ο χρόνο της ζωής μας βιώνουμε το περιβάλλον μέσα από τις αισθήσεις μας κι έτσι αρχίζουμε να παίζουμε και να εξερευνούμε τον κόσμο.
  • Projection (προβολή)- Σταδιακά υπάρχει η δέσμευση μας με τους ανθρώπους του περιβάλλοντός μας και με τα αντικείμενα που βρίσκονται έξω από τα στενά όρια του εαυτού μας.
  • Role (παιχνίδια ρόλων)- Στη συνέχεια αποκτάμε την ικανότητα να μπαίνουμε και να αλλάζουμε διάφορους ρόλους κατά περίπτωση.

Σύμφωνα με την Jennings ο άνθρωπος επανέρχεται και επανεξετάζει αυτά τα στάδια σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Στη Δραματοθεραπεία επανεξετάζουμε αυτά τα στάδια χρησιμοποιώντας ασκήσεις ενσωμάτωσης, προβολής και παιχνίδια ρόλων.

Η ΣΥΝΕΔΡΙΑ – ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

colourful pyramidΑυτό που διαφοροποιεί τη δραματοθεραπευτική μέθοδο από άλλες μεθόδους ψυχοθεραπείας είναι ότι η συνεδρία δεν περιορίζεται μόνο στην ομιλία και το διάλογο. Ο θεραπευόμενος ενθαρρύνεται να αναλάβει δράση, να αποκτήσει έναν πιο ενεργητικό ρόλο και να πειραματιστεί με διαφορετικούς τρόπους έκφρασης και ύπαρξης στο χώρο. Σε πολλές περιπτώσεις θα κληθεί ίσως να σηκωθεί από την καρέκλα, να χρησιμοποιήσει το χώρο και ό,τι υπάρχει μέσα σε αυτόν, ακόμα και τον ίδιο το θεραπευτή δημιουργώντας έτσι καλλιτεχνική δράση μέσα από μια ατμόσφαιρα παιχνιδιού. Αυτή η μορφή δραστηριοποίησης αποκαλύπτει στον θεραπευόμενο πτυχές του δρώντος εαυτού του, τοποθετώντας τον σε μια διαδικασία πειραματισμού και αυτοπαρατήρησης και δίνοντας του τη δυνατότητα να επιλέξει τον τρόπο ύπαρξης που τον εκφράζει και τον κάνει χαρούμενο.

Σε μια συνεδρία Δραματοθεραπείας ο χρόνος μοιράζεται ανάμεσα στις δημιουργικές δράσεις και το παιχνίδι από τη μια και τη συζήτηση πάνω σε αυτές τις δράσεις από την άλλη. Το πώς θα μοιραστεί ο χρόνος εξαρτάται πάντα από τις ανάγκες του θεραπευόμενου. Ο ρόλος του θεραπευτή είναι να εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις ώστε να υπάρχει κλίμα εμπιστοσύνης και αποδοχής του θεραπευόμενου χωρίς κριτική. Επιπλέον ο θεραπευτής βοηθάει τον θεραπευόμενο να συνδέσει το καλλιτεχνικό του δημιούργημα με την αίσθηση του εαυτού. Με αυτόν τον τρόπο ο μεταβατικός χώρος της δραματοθεραπείας λειτουργεί σαν ένας χώρος πρόβας για τη ζωή θεραπευόμενου, ώστε να επιλέξει τους ρόλους και τις συμπεριφορές που ταιριάζουν περισσότερο στην προσωπικότητά του και στην δική του ζωή.
Πρόκειται για μια μέθοδο που εφαρμόζεται και λειτουργεί είτε αυτόνομα, είτε συμπληρωματικά με άλλες θεραπευτικές μεθόδους. Οι συνεδρίες γίνονται σε τακτά διαστήματα εβδομαδιαίας συχνότητας στα πλαίσια της Ψυχαναλυτικής Δραματοθεραπευτικής Προσέγγισης.

Σχετικοί σύνδεσμοι : EDPE, BADth