H τέχνη ως Αντίδοτο στο Άγχος

Η Επιστήμη αποδεικνύει ότι η τέχνη μπορεί να έχει εκπληκτικά αποτελέσματα σε σώμα και πνεύμα

Η γλυκύτητα της σχέσης που έχει η τέχνη με τον εγκέφαλο και το σώμα μπορεί να κάνει  μια επίσκεψη σε έναν  χώρο τέχνης να αξίζει πραγματικά τον κόπο.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η τέχνη μας έχει βοηθήσει στην διαμόρφωση της κοινωνίας μας.  Φτιάχνουμε γκαλερί που φιλοξενούν ανεκτίμητης αξίας δημιουργίες από τα μεγαλύτερα ταλέντα του κόσμου. Άνθρωποι σε όλο τον κόσμο είναι εξοικειωμένοι με διάσημους πίνακες όπως η «Μόνα Λίζα» και τα πάντα, από την αρχιτεκτονική μέχρι τη μόδα εμπίπτουν στη σφαίρα της τέχνης . Αλλά πέρα ​​από το  να εκτιμούμε απλά την τέχνη και να εμπλουτίζουμε τη ζωή μας με την παρουσία της, μπορεί άραγε να μετρηθεί επιστημονικά η επίδραση που έχει η τέχνη επάνω μας ;

Η απάντηση είναι πως ναι, αυτό είναι δυνατό. Η τέχνη πέρα από το να μας προσφέρει ενδιαφέροντα θέματα συζήτησης, μπορεί να κάνει πραγματικό καλό τόσο στον εγκέφαλο όσο και στο σώμα μας. Ο τρόπος εξηγείται παρακάτω :

Η επαφή μας με την τέχνη μειώνει τα επίπεδα του στρες.

Μελέτη του Πανεπιστημίου του Westminster διαπίστωσε ότι τα επίπεδα άγχους των συμμετεχόντων μειώθηκαν μετά από μια μεσημεριανή επίσκεψη σε μια γκαλερί τέχνης . Οι ίδιοι οι συμμετέχοντες ανέφεραν τα επίπεδα του άγχους τους πριν από την είσοδο τους στη γκαλερί και στη συνέχεια πέρασαν 35 λεπτά εξερευνώντας το χώρο με οποιοδήποτε τρόπο ήθελαν . Κατά την έξοδό τους ανέφεραν στο σύνολό τους ότι τα επίπεδα άγχους τους είχαν μειωθεί σημαντικά. Επιπλέον, παρουσίαζαν χαμηλότερα επίπεδα κορτιζόλης, μιας ουσίας που είναι κοινώς γνωστή ως η ορμόνη του στρες.

Όπως αναφέρθηκε, μείωση των επιπέδων κορτιζόλης παρατηρήθηκε στις περιπτώσεις που ο επισκέπτης ήρθε με σχετικά υψηλά επίπεδα άγχους. Λαμβάνοντας υπόψη τους έντονους ρυθμούς ζωής των σύγχρονων κοινωνιών και την προσπάθεια όλων μας να εξισορροπήσουμε σε μια ζωή με πλήθος δραστηριοτήτων και υποχρεώσεων, καταλαβαίνουμε ότι είναι πραγματικά λίγοι οι άνθρωποι εκείνοι που καταφέρνουν να διατηρούν χαμηλά επίπεδα άγχους στην καθημερινότητα.

Έχει αποδειχθεί ότι μια πληθώρα ασθενειών προέρχονται από χρόνιο στρες, συμπεριλαμβανομένων των προβλημάτων ύπνου, της αγχώδους διαταραχής και διαταραχής της μνήμης . Όμως, όπως αναφέρει η προαναφερθείσα μελέτη , η περιήγηση ή ενασχόληση με την τέχνη μπορεί να συμβάλλει δυναμικά στην αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων.

Art Can do Incredible Things-1

Πηγή: AP

Ο εγκέφαλός μας είναι προγραμματισμένος να επεξεργάζεται την τέχνη.

Μετά την ανάλυση 15 μελετών που εξέταζαν ανθρώπους που είχαν επαφή με την τέχνη για διαφορετικούς λόγους ο καθένας, ο νευροεπιστήμονας Oshin Vartanian εξηγεί ότι τόσο οι περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην επεξεργασία συναισθημάτων όσο και οι περιοχές που ενεργοποιούν την αίσθηση ευχαρίστησης και μηχανισμών ανταμοιβής κινητοποιούνται εξίσου κατά την διαδικασία της επαφής του ατόμου με κάποια μορφή τέχνης. Ουσιαστικά, τα τμήματα του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη σκέψη πυροδοτούνται αυτόματα στην επαφή τους με κάποιο είδος τέχνης, ακόμα και στις περιπτώσεις που δεν την εξετάζουν κριτικά.

Σε πολλές από αυτές τις μελέτες χρησιμοποιήθηκαν συγκεκριμένες τεχνικές (fMRIs) ώστε να εξεταστεί η αντίδραση του νευρικού συστήματος σε πίνακες ζωγραφικής . Το μέρος του εγκεφάλου που  συνδέεται με ευχάριστα συναισθήματα και η περιοχή που έχει δεσμούς με την εμπειρία της ανταμοιβής , είναι δύο τομείς του εγκεφάλου που ενεργοποιούνται από την προβολή της τέχνης .

Είναι αναμενόμενο ότι ο εγκέφαλός μας θα αναγνωρίζει πρόσωπα και θα επεξεργάζεται διάφορες σκηνές και δράσεις που απεικονίζονται σε έργα, όταν βρίσκεται σε επαφή με καλλιτεχνικά δημιουργήματα. Επιπλέον, μέρη του εγκεφάλου που συνδέονται με τα συναισθήματα παρουσιάζουν επίσης δραστηριότητα κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας. Φαίνεται λοιπόν ότι δεν χρειάζονται ειδικές γνώσεις ή κάποιο  πτυχίο στην ιστορία της τέχνης για να κατανοήσει κάποιος ό, τι συμβαίνει για παράδειγμα σε έναν πίνακα ζωγραφικής – το μυαλό μας το  έχει ήδη κάνει αυτόματα.

Εκείνο που είναι όμως μάλλον πιο σημαντικό είναι ότι τα μεγαλύτερα οφέλη προέρχονται όταν παράγουμε τέχνη εμείς οι ίδιοι.

Εκτός από το να απολαμβάνουμε την τέχνη που έχει παραχθεί από αναγνωρισμένα ταλαντούχους ανθρώπους, παρατηρούνται εξαιρετικά πλεονεκτήματα όταν παράγει κανείς καλλιτεχνικά δημιουργήματα με τα ίδια του τα χέρια. Σύμφωνα με μελέτη του 2014 το να επιδίδεται κάποιος σε καλλιτεχνική δραστηριότητα ο ίδιος, αύξησε την δραστηριότητα του εγκεφάλου και βελτίωσε αισθητά την ψυχολογική ανθεκτικότητα των συμμετεχόντων, μέχρι το τέλος της έρευνας.

Η έρευνα είχε ως αντικείμενο μελέτης  δύο ομάδες ανθρώπων που είχαν πρόσφατα συνταξιοδοτηθεί . Στην μία ομάδα παραδόθηκαν μαθήματα από έναν εκπαιδευτικό τέχνης και οι συμμετέχοντες δημιούργησαν οι ίδιοι έργα τέχνης που εξέφραζαν την δική τους προσωπική ανάγκη καλλιτεχνικής έκφρασης . Η δεύτερη ομάδα λειτούργησε περισσότερο σαν μια σχολική τάξη όπου συζητούνται θέματα τέχνης,   αναλύοντας και  ερμηνεύοντας επιλεγμένα έργα ζωγραφικής και γλυπτά . Οι εγκέφαλοι των συμμετεχόντων εξετάστηκαν προσεκτικά πριν από την έναρξη όσο και κατά τη διάρκεια του πειράματος.

Art Can do Incredible Things -3

Οι ακτινογραφίες εγκεφάλου των δύο ομάδων πριν συμμετάσχουν στα μαθήματα (T0) και μετά από  10 εβδομάδες (T1). Πηγή: Anne Bolwerk/PLOSOne

Η ομάδα των συμμετεχόντων που παρήγαν καλλιτεχνικές δημιουργίες πέτυχε αυξημένη συνδεσιμότητα στο δίκτυο προεπιλεγμένης λειτουργίας του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια των 10 εβδομάδων του πειράματος. Η αναφερθείσα  περιοχή του εγκεφάλου ασχολείται με τη γνωσιακές διαδικασίες, όπως η ενδοσκόπηση ,  ο αυτοέλεγχος και η μνήμη .

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα hyperallergic, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η πρώτη ομάδα αποκόμισε μεγαλύτερα οφέλη λόγω του συνδυασμού της σωματικής δραστηριότητας και της γνωστικής επεξεργασίας. Συγκεκριμένα εξηγούν ότι η ενεργός καλλιτεχνική δραστηριότητα ενθαρρύνει την άμεση προσωπική έκφραση και την εστίαση προσοχής στην προσωπική εμπειρία κατά τη διάρκεια της καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Αποδεικνύεται έτσι ότι η ταυτόχρονη αξιοποίηση των κινητικών μας δεξιοτήτων με την διανοητική επεξεργασία της τέχνης είναι περισσότερο επωφελής διαδικασία από το να επιδίδεται κανείς σε μόνο μία από τις δύο προαναφερθείσες δραστηριότητες.

Παρότι λοιπόν είναι εύκολο να παίρνουμε την τέχνη ως κάτι δεδομένο και συχνά να παραγνωρίζουμε την αξία αυτής καθεαυτής της δραστηριότητας, είναι χρήσιμο να θυμόμαστε πως η ζωγραφική, τα γλυπτά, η φωτογραφία καθώς και άλλες μορφές τέχνης μπορούν να μας οδηγήσουν σε πιο υγιείς καταστάσεις, καλύτερη λειτουργία του εγκεφάλου μας και λιγότερο στρες.

Κι ενώ αναγνωρίζαμε ανέκαθεν την τέχνη ως ένα πολύτιμο εργαλείο για την καταγραφή της ιστορίας και την εύρεση γενικότερης έμπνευσης, η επιστήμη πλέον καταδεικνύει αυτήν καθεαυτή την τέχνη ως φορέα πολύτιμων δώρων στη ζωή και το πνεύμα του καθενός από εμάς ξεχωριστά. Και αυτά τα δώρα μας αξίζουν πραγματικά!

 Πηγή άρθρου: http://mic.com/articles/106504/science-shows-that-art-is-having-fantastic-effects-on-our-brains-and-bodies